image

Çatı İzolasyonu

Soğuk iklim bölgelerinde özellikle apartmanların en üst katlarında oturanlar genellikle iyi ısınamadıklarından şikâyet ederler. Buna geçici çözüm olan radyatör dilimleri artırılır, kazan suyu sıcaklığı yükseltilir. Bu sefer de alt katlarda oturanlar sıcaktan şikayetçi olup, pencerelerini açmaktadırlar. Boşuna bir yakıt israfı söz konusu olmaktadır. Sıcak iklim bölgelerindeyse apartmanların en üst katlarında oturanlar yaz aylarında evlerinde oturamayacak derecede aşırı yüksek sıcaklıktan şikayetçi olmakta, soğutma gücü yetsin veya yetmesin çareyi her odaya koyulan klimalarda bulup ve dolayısıyla gelen yüksek elektrik faturalarıyla boğuşmaktadır.

Çatı izolasyonu kış aylarında artan ısı kaybını önlemek amacıyla, yaz aylarında ise ısı girişini engellemek amacıyla kullanılır. Genel olarak Isı kaybı %20-%25 oranındadır. Bu oran faturaları etkiler. Burada kullanılan malzemeler yalnızca ısı yalıtımı için olmamakla beraber ses yalıtımı da sağlayacaktır. Dışarıdan gelebilecek gürültünün ya da ses oranının azaltılması da bir avantaj olarak sayılabilir. Eğer doğru yalıtım malzemelerini seçerseniz, ayrıca yangın güvenliği oluşturmanızı sağlayacaktır.

Ayrıca yalıtımsız mekanlarda bulunan nem ve küf mikroorganizmaların büyümesi için uygun ortam oluşturur. Buda astım, romatizma vs. gibi hastalıklara kapı açmaktadır. Bundan dolayı da çatı izolasyonu önemlidir.

Maddelerle izah etmek gerekirse;

  • Kışın ısı kaybını, yazın ısı kazancını önlemek için,

  • İç ortam ve iç yüzey sıcaklıklarını dengelemek, terleme, küfün engellenmesi için,

  • Dış ortamdaki gürültülerin iç ortama sızmasını engellemek için,

  • Malzeme seçimi sayesinde yaşadığımız mekanlardaki yangın güvenliğinin sağlanması amacıyla çatılarda ısı yalıtımına ihtiyaç duyulmaktadır.

Öncelikle izolasyonun hangi malzemeden olacağı konusunda karar vermek için çatı çeşitleri ve özelliklerine değinmek gerekir. Çünkü çatı modellerine göre izolasyon malzemeleri değişiklik göstermektedir. Çatılar özellikleri bakımından sıcak ya da soğuk çatılar olarak ikiye ayrılırlar.

Çatı yapılırken yalıtım malzemesi arasında havalandırma boşlukları bırakılıyorsa bu tip çatılara “soğuk çatılar” denir. Taşıyıcı ve yalıtım katmanları arasında boşluk olmaksızın veya küçük boşluklarla tek kabuk şeklinde olanlara “sıcak çatı” denilir.

Sıcak çatı yalıtımı mı? Soğuk çatı yalıtımı mı derseniz?

Şu durumlarda bir soğuk çatı tavsiye edilir:

 • Çatının eğimi dik veya en azından yarı dikse,

• Çatı bölmesi (çatı arası) basit yöntemlerle doğal olarak iyi şekilde havalandırılabiliyorsa,

 • Bina derinliği en fazla 12 m ise,

 • Çatı metal veya lifli çimento levhalarla kaplanacaksa,

• İkinci alt kabuk yapısal olarak mevcutsa veya basit yöntemlerle inşa edilebilecekse soğuk çatı tercih edilir.

 Şu durumlarda bir sıcak çatı elverişlidir:

• Çatı çok düz veya yatay veya içe doğru eğimliyse (Bunun için bazı istisnalar vardır),

• Çatı bölmesinin havalandırılmasını sağlamak zorsa veya mekanik yardımcı araçlar gerektiriyorsa,

 • Çatının altındaki oda çok soğuk ise,

 • Eğer yapı, çatı bölmesinin havalandırmasını zorlaştıracak, hatta imkânsız hale getirecek şekilde derinse veya komplike bir konstrüksiyonu elinde bulunduruyorsa,

• İkinci bir kabuğun yapılması büyük zahmetler gerektiriyorsa,

• Yüksek yapılara sundurma çatılar uygulanıyorsa,

• Rüzgârla havalandırılan bir soğuk çatının havalandırması komşu binalar, kuleler veya tepeler sayesinde tehlikeye düşüyorsa veya inen rüzgârlarla engelleniyorsa sıcak çatı tercih edilebilir.

Buna bağlı olarak çatının ne amaçla kullanılacağı ve çatı modeline göre ısı kaybı artırılabilir veya azaltılabilir. Çatı yalıtımı kadar çatının en üst yüzüne yapılan çatı kaplama malzemeleri de yalıtım sağlamaktadır. Bundan dolayı yalıtım malzemesi kadar çatının kaplandığı dış yüzey malzemesi de önem arz etmektedir. Buna bağlı olarak çatı modelleri üzerinden çatı kaplama malzemeleri aktarılmaya çalışılacaktır. Çatı modelleri beşe ayrılır:

  • Beşik çatı,

  • Çatı teras,

  • Düz çatı,

  • Sundurma çatı

  • Kırma çatıdır.

Beşik Çatı

Beşik çatı, çift yüzeyli çatı olarak da adlandırılan bir modeldir ve iki tarafa eğimi vardır. Beşik çatının her iki yüzü, çatının en tepe noktasında yer alan ve mahya adı verilen, yere paralel bir kalas ile birbirine bağlanır. Ülkemizde en yaygın kullanılan çatı modelidir. Bunun dış kaplaması için pişmiş toprak kiremit, beton kiremit, çinko, titanyum panel, bitümlü(asfaltlı), şingıl(shingle) ve ahşap şingıl(pedavra) kullanılabilir. Bunların her birinin avantaj ve dezavantajları mevcuttur.

Pişmiş topraktan kiremit, beton kiremite göre fiyat olarak pahalı, ısı emilimi yarı yarıya, ısıya dayanıklılığı daha az olduğundan çabuk kırılma yapar. Renk açısından beton kiremitte çeşitlilik bulunurken pişmiş toprak kiremitte tek renk vardır. Boyutları standart olup, toprak kiremitten daha büyük olduklarından montajı çabuk bitmektedir. Ülkemizde yaygın olarak pişmiş toprak kiremit kullanılmaktadır.

Çinko çatılar ülkemizde yeni yaygınlaşmaya başlamışlardır. Dayanıklı bakım gerektirmeyen hafif bir malzemedir. Fiyat olarak yüksek maliyeti olmakla beraber uzun yıllar kullanım sağlar. Geri dönüşümlü sürdürülebilir malzeme olması açısından modern görünümüyle beşik çatılarda tercih edilebilir.

Bitümlü shingle hafif ve daha ucuz fiyatlı olması açısından tercih edilmektedir. Su izolasyonu sağlar. Kolay döşenimli olmasıyla vakitten tasarruf sağlar. Renk seçeneği çok olmakla birlikte dezavantajı ise, kısa ömürlü olması ve çatınızı basit göstermesidir. Yangınlara karşı dayanıklıdır. Ahşap shingle yüksek maliyetli olup, sedir ağacından yapılmaktadır. Bununla birlikte çatıya otantik bir görüntü izlenimi vermektedir. Shingle ahşap, çelik, eğimli, modern mimari, kamelya ve kubbeli çatılarda kullanılabilir.

Çatı teras (Düz çatı)

Çatı teras; mevcut çatı tasarımından farklı olarak çatının kullanılabilirlik açısından değerlendirilmesine izin veren %33 eğimle inşa edilen, günümüzde düz çatı ve teras çatı tabirlerini içerisinde barındıran çatı tipidir. İzolasyonu bölgenin yağış ve güneş durumuna göre değerlendirilerek yapılmaktadır. Kaplama ve izolasyonu yapılmazsa su sızıntıları ve rutubet olacak, bununla birlikte ısınmak için daha fazla enerji harcamak gerekecektir. Çatı teras(düz çatı) izolasyonu yapılırken polimer bitümlü örtüler, sentetik örtüler ve sürme su yalıtımı malzemeleri kullanılabilir.

Polimer bitümlü membranlar(örtüler) “elastomerik” ve “plastomerik” olmak üzere iki kısımda incelenir. Elastomerik bitümlü membranlar şalümo veya sıcak asfalt ile uygulanabilirler. Plastomerik bitümlü membranlar ise şalümo alevi ile ısıtılarak uygulanmaktadırlar. Elastomerik bitümlü membranlar yüksek elastikiyetleri, plastomerik bitümlü membranlar ise yüksek sıcaklık dayanımları ile birbirlerinden ayrılırlar. Her iki tip membran da düz teras olan yapıların hemen hemen tüm su yalıtım detaylarında güvenle kullanılabilmektedir.

Bitümlü örtüler şeritsel ve tam olmak üzere 2 şekilde yapıştırılırlar. Yalıtım malzemesi şerit halinde veya bölgesel yapıştırmada, yüzeyler arasındaki mesafeler 5-10 cm arasında olmalıdır. Şerit hâlinde yapıştırma, diğer örtüler ile enine ve boyuna istikametlerdeki ek yerlerinde tam yapıştırma yapılmalıdır

Gezilebilir teraslarda, su yalıtımı malzemesi olarak sıcak soğuk farklarına dayanıklı, poliüretan reçine esaslı, solvent içeren, nem küflü ve tek bileşenli su yalıtım malzemeleri daha çok tercih edilmektedir. Uygulanırken öncelikle zemin temizlenir. Gider ve tesisat borularına göre yalıtım malzemesi şekillendirilir. Su buharı yalıtım malzemesine zarar vermesin diye araya buhar kesici yerleştirilir. Daha sonra su yalıtımı yapılacak zemin astarlanır. Bu işlemin ardından yüzeye son kat olarak poliüretan su izolasyon kaplaması yapılmaktadır. Isı yalıtımı konusunda strafor, taş yünü vs. gibi malzemeler teknolojinin gelişmesiyle yerini poliüretan köpüğe bırakmıştır. Uygulama esnasında yüzeyde ek yer bırakmadığı için ısı köprüsü oluşturmaz ve tam bir su izolasyonu sağlamaktadır. Sprey poliüretan yüzeye sıkıldığı anda şişmeye başlar ve anında kurur. Isı izolasyonu sağlama oranı %100’dür.

Uygulama 25 litrelik bir su yalıtım malzemesi eğer fırça ile uygulanacaksa 10 litre su ile seyreltilmelidir. Eğer mala ile uygulanacaksa 7 litre su ile seyreltilmelidir. Karışımın homojen olması için düşük devirli bir matkapla karıştırılmalı, topaklanma olmamalıdır. Karışım kıvamı suyu içilebilir nitelikte olmalıdır. Hazırlanan karışım 20–25 dk. içerisinde kullanılmalıdır. Sürülecek malzemenin birinci katı tek doğrultuda, İkinci ve diğer katlar birbirine dik uygulanmalıdır.

Strafor tarzı bir yalıtım yapılacaksa ısı yalıtım levhaları su yalıtım levhaları üzerine şaşırtmalı olarak yerleştirilir. Levhaların birbirine tam oturmasına ve rüzgârda uçmamasına dikkat edilir. Levhaların üzerine bir filtre tabakası (keçe, jeotekstil vs.) serilerek, kum vb. malzemelerin su ile levha derzlerinden aşağıya inmemesi sağlanır.

Sundurma Çatı

Tarihi olarak 1900 yıllara dayanan mimari bir işlem olan, kapı önlerini yağmur ve güneşten korumak amacıyla yapılan, üç yanı açık(Günümüzde kapatılabilir modelleri mevcut olan) olarak sabitlenen, tek yöne eğimli küçük çatı modelidir. Günümüzde veranda ismiyle yaygınlaşmış olup ayrıca kış bahçesi, teras kat, giriş kapısı ve balkon saçakları, mutfağın çıkış kapısına uygulanabilen çatı modelidir.

 Işık geçirgen, üstünde yürünemeyen, hafif plastik malzemelerden meydana gelebilirler ve maliyet olarak da ucuz olurlar. Fakat ısıtılacak bir alan söz konusuysa dikkatli olunmalıdır. Ayrıca sundurma çatılarda çatı kapatılacaksa içeri su alması adına poliüretan köpükle çatı ısı izolasyonu ve ısı izolasyonu da yapılabilir. Kapatılmayıp etrafı açık balkon şeklinde yapılacaksa kiremit vs. gibi geleneksel yöntemlerin yanı sıra çatısına şeffaf çatı, ondüline kaplama veya profil çatı uygulaması ile modern görünümler kazandırılabilir.

Kırma Çatı

Diğer bir adı çok yüzeyli çatı olan kırma çatılar, ülkemizde en çok kullanılan çatı türlerindendir. Tüm saçakları aynı düzlem üzerinde olan, yüzey eğilimleri dört yöne de eşit olan, üzerine yapılan binanın kenar sayısı kadar eğimli yüzeyi olan yani dört yönde de eğimleri olan çatı modelidir. Kırma çatılar da beşik çatılar gibi pişmiş toprak kiremit, beton kiremit, çinko titanyum panel, bitümlü(asfaltlı), şingıl(shingle) ve ahşap shingle(pedavra) gibi kaplama malzemeleriyle yalıtılabilir. Kullanılan malzemeler çatının taşıyacağı yük ve çatının eğimi açısından çok önemlidir. Zira çatılar sert iklim koşullarına en çok maruz kalan bölümlerdir. Yapının kullanım şartlarına, yapının tipine, yapının yapılacağı yerin coğrafik ve endüstriyel koşullarına, çatı taşıyıcı iskelet malzemesine göre doğru ve uygun seçilebilmesi için malzemenin iklim koşullarına göre özelliklerinin çok iyi bilinmesi ve ona göre seçilip uygulanması önemlidir.

Sert iklim koşullarına gösterdiği dirence göre metal, çimento, asbert levhalar, jeolojik koşullara göre ise bazı bölgelerde doğal taş ve sazlar kullanılmaktadır. Bitümlü malzemeler arasına giren shingle, esnek ve hafif olması, kolay döşenmesiyle beraber vakitten ve işçiden tasarruf etmesi açısından beşik ve kırma çatılarda inşaat sektörlerinin vazgeçilmez ve ideal malzemesi olmuştur. İçerisinde renkli mineral granül, fibrocam, kumlu yüzeyden oluşup, renk seçenekleriyle farklı görünüm oluşturan, zorlu hava koşullarına dayanıklı, kolay çözümlü bakım gerektirmeyen izolasyon malzemelerindendir.

Kiremit, mimari yapılarda antikçağlardan beri kullanılan pişmiş toprak levhalardır. Kille balçığın harmanlanması ve toprak suyla buluşmasının akabinden preslerle şekil verilerek elde edilen bir malzemedir. Fakat zorlu hava koşullarında çabuk dejenere olması açısından yerini renkli akrilik kremite bırakmıştır. Renkli akrilik kremit estetik görünümlü, minimum su emen modern bir çatı görünümü sunmaktadır. Pigment boya ile renklendirilip harç ile üretilir. Uzun yıllar renklerini korurlar.

Bu çatı tiplerine ek olarak yukarıda görüldüğü gibi Mansart, Fenerli, Testere dişli, Kule ve Kubbe çatı çeşitleri de mevcuttur. Fakat ülkemizde çok kullanılmadığı için makalemizde bu tip çatılardan bahsetmemekteyiz.

Çatı İzolasyon Malzemelerinin Değerlendirilmesi

Genel olarak yalıtımdan bahsedecek olursak çatılarda 2 tip yalıtım yapılabilmektedir. Bunlar su ve ısı yalıtımıdır. Bu yalıtıma yardım olan malzeme buhar kesici malzemedir diyebiliriz.

Çatılarda Su Yalıtımı

Su yalıtım malzemeleri seçilirken basınca dayanıklı olması, ısıya dayanıklı olması, elastik deformasyon yeteneği ve kılcal boşlukları doldurabilme özellikleri göz önünde bulundurularak malzeme seçimi yapılırsa, uzun ömürlü konforlu kullanım sağlar. Bununla birlikte su yalıtım örtüsünün ısı yalıtım tabakası üstüne serilmesi durumunda ısı yalıtım levhaları zarar göreceği için buhar kesici malzemeler kullanılır. 

Su yalıtımında temel prensip suyun çatıda dolaşımını en aza indirmek, yoğuşmanın engellenip suyun alt katmanlara geçmemesini sağlamaktır. Yalıtımı zorlaştıran noktalar ise havalandırma boşlukları, anten, baca ve parapet gibi detaylardır. Bu noktalar üzerinde sızdırmazlık sağlanması önemlidir. Su yalıtım malzemeleri sürülebilen ve serilebilen olarak iki kısımda incelenir.

  • Sürülebilir olan su yalıtım malzemeleri;

Likit olarak sürülebilen su yalıtım malzemeleri: fırça ve mala yardımıyla sürülebilir. Beton yüzeye su ile seyreltilip sürülerek veya püskürtülerek kullanılır. Girinti ve çıkıntıları kolaylıkla yalıtmaktadır. Güneşin ışınlarına ve üstünde gezilmesine karşı dayanıksız olduğundan mutlaka 3 kat şeklinde uygulanmalıdır. Daima elastik kalır. Bunlar kendi aralarında 3’e ayrılır:

-Asfalt solüsyonları: Bitümlü malzemenin seyreltilip sıvı hale gelmesiyle elde edilir. Astar amaçlı ve soğuk olarak uygulanır. Astar; sıva, beton, gaz beton, şap, çimento yonga levhalar üzerine, ahşap ve metal yüzeyler uygulanır. Asfalt solüsyonlar, toprak altında kalan metal yüzeylerin korozyona karşı korumak içinde kullanılır. Bu uygulama için 1 m3 suya 1 kg konularak karışım hazırlanır. Yalıtım yapılacak yüzeye 3 kat sürülür. Betonarme yüzeylerin sülfatlı zeminlerdeki korunumu içinse aynı şekilde karışım hazırlanarak uygulama yapılır.

-Asfalt emülsiyonları: Soğuk olarak su ile seyreltilip kullanılırlar. Beton ve gaz beton yüzeylerde astar olarak sürülürler. Metal yüzeylere asfalt emülsiyonlar sürülemez.

-Kreozot: Metal ve ahşap yüzeylerde zift esaslı malzemeler ile su yalıtımı yapılacaksa astar olarak kreozot kullanılır. Kömürden elde edilen ham katranın yüksek derecelerde kaynatılmasından elde edilir. Kahve siyah renkli yakıcı kokulu bir sıvıdır. Kreozot, solüsyon malzemedir.

Çimento esaslı sürülebilen su yalıtım malzemeleri: toz halinde olup, su ile karıştırılarak uygulanır. Ahşap kontra plak ve metal yüzeylere uygulanamazlar. Kristalize olan ve olmayan olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Kristalize olanlar; betonun içindeki kimyasallarla reaksiyona girerek betondaki kılcal boşlukları tıkarlar. Kristalize olmayanlar; uygulandığı yüzeye kuvvetle yapışarak yüksek çatlak kapatma özelliğine sahiptirler. Eğimli ve teras çatılarda kullanımı uygun değildir. Teras çatı yalıtımında kullanılabilmektedir. İyi sonuç alabilmek için yeterli kalınlık sağlanmalıdır. Çatlamanın önlenmesi için çelik, elyaf ya da hasırların kullanılması gerekmektedir.

Bitüm esaslı pasta halinde kauçuk malzemeler: Bir veya iki bileşenli tipleri vardır. Bir bileşenin bitüm olması gerekir. Kullanıma hazır tek bileşenli tipleri mevcuttur. İki bileşenli tiplerinde ise ikinci bileşen priz hızlandırıcı ve sertleştirici olarak karışıma katılır. Beton, sıva, şap, metal, tahta, gaz beton vb. yüzeyler üzerinde de oldukça etkilidir. Mala, fırça ile sürülerek veya özel teçhizat ile püskürtülerek sadece suyun geldiği dış (pozitif) taraftan uygulanırlar. Temel ve toprak ile temas halindeki perde duvarlarının yalıtımı ve bohçalama yapılırken bitüm örtülere astar olarak yapılan uygulamalar başlıca kullanım alanlarıdır.

Poliüretan esaslı malzemeler: Binalarda pozitif taraftan temel yalıtımında kullanılır. Sürme malzemeleri kullanılmadan önce yüzeye astar sürülmesi gereklidir Beton yüzeye sürülerek uygulanır. İşlem tamamladıktan sonra bir süre elastik kalır. Elastiktir ve çatlak kapatma özelliğine sahiptirler. Tek veya çift bileşenli, UV ışınlarına dayanıklı ve dayanıksız olan tipleri vardır.

Akrilik esaslı malzemeler: Su ile seyreltilerek, beton yüzeye sürülerek veya püskürtülerek uygulanır. Bir kat astar üzerine en az üç kat, gerekirse de taşıyıcı takviye yapılır. Daima elastik kalan yapıya sahiptir. UV ışınlarına dayanıklı olan ve olmayan türleri vardır. Terasların, su yalıtımında kullanılır. Yüzey çok çatlaklı ise taşıyıcı takviyesi ile uygulanır.

-Serilebilen su yalıtım malzemeleri;

Bitüm esaslı su yalıtım örtüleri iki çeşittir. Likit ve Pasta halindeki malzemelerdir. Güneşin olumsuz etkisine ve malzemenin genleşip kopmasına karşı dayanıklıdırlar. Teras çatılarda yüksek performans sağlamaktadırlar. Rulo halinde serildikten sonra birbirlerinin üzerine 10 cm bindirilerek şalümo alevi ile ısıtılarak yapıştırılırlar. İkinci kat uygulamalarda, ek yerlerinden şaşırtma yapılarak malzeme döşenmeli, derzlerin üst üste gelmesi engellenmelidir. Membran şeklindeki su yalıtım örtülerinde, katmanların birbirleri üzerine bindirilerek döşenmesine dikkat edilmemesi durumunda membranın suyu sızdırması söz konusu olabilir. Üzerlerinin delinmesi halinde, suyun membran altında hareket etmesi söz konusu olabilir. Bu nedenle, üzerleri korunmalıdır. Üzeri gezinilmeyen teras çatı uygulamalarında UV ışınlarına dayanıklı mineral kaplı su yalıtım örtülerinin kullanılması uygundur.

Polimer veya plastik esaslı su yalıtım malzemeleri; bitümlü mebranlar gibi rulo halinde serilerek uygulanan, uv etkilerine, mikroorganizmalara dayanıklı elastik kabiliyeti yüksek yalıtım örtüleridir. Kalınlıkları 1.2 – 2 mm arasında değişir. Bu örtüler tek kat olarak uygulanır. PIB, PVC, ECB, CPE ve EPDM olmak üzere farklı özelliklerde üretilmektedir. Genel olarak yüzeye yapıştırılarak uygulanırlar fakat ECP ve EPDM özellikte olanlar yüzeye yapışmazlar bu nedenle yüzeye mekanik olarak tespit edilerek uygulanırlar. Üzerlerine çakıl serilecek ise mutlaka geotekstil bir tabaka ile korunmalıdır. Kullanım alanları temeller, çatılar, su depoları, göletler, yüzme havuzları, tüneller, su arıtma tesisleri vb. olarak sıralayabiliriz.

Çatılarda Isı yalıtımı

Çatılarda kullanılan ısı yalıtım malzemeleri günümüzde çok çeşitlenmiştir. Bunlar arasından mümkün oldukça sağlığa zararsız olanları seçmek gerekir. Isı yalıtım malzemeleri mertek altına üstüne ve mertek arasına uygulanmasına göre farklılık göstermektedir.

  1. Mertek altına uygulanan ısı yalıtım levhaları

Mineral Yünler (Cam yünü, Taş yünü)

Taş yünü birkaç çeşit taşın yüksek sıcaklıklarda eritilerek elyaf haline getirilmesi sonucu üretilen bir ısı yalıtım malzemesidir. 250 dereceden yüksek sıcaklıklarda deforme olmaktadır. Basınç çekme ve kopmaya dayanıklılığı cam yününe göre daha yüksektir. Buhar geçirgenliği cam yününe eşdeğerdir. Cam yününe göre kimyasal bileşimleri açısından daha dayanıksızdır. Yangına dayanıklılığı açısından yanmaz ve zor yanıcı olur. Kulanım yeri ve amacına göre panel, keçe, rulo, şilte, levha, boru ve dökme şeklinde üretilebilmektedir. Sıcağa ve rutubete maruz kalması halinde dahi boyutlarında bir değişme olmaz. Taş yünü iyi bir ses emici kabul edilebilir ve genellikle boşluk yalıtımı için kullanılır. Ayrıca genel olarak yanmaz özelliğe sahip olduğundan cephe kaplamalarının arkasında ısı ve ses yalıtımı maksadıyla, havalandırmalı cephelerde yangın güvenliği amacı ile kullanılır. Bir yüzü alçı karton levha kaplamalı ekstrüde polistiren köpük levhalardır. Yoğuşma araştırması sonucu buhar kesici gerekli ise detayda uygulanmalıdır.

Cam yünü ergitilmiş camdan elde edilen bükülebilir, ısı ve ses izolasyonunda kullanılan, ateşe dayanıklı cam lifleridir. Doğal silis kumu ve cam (genellikle geri dönüşümlü) karıştırılarak üretilen bir ısı ve ses yalıtımı malzemesidir. Kullanım yeri ve amacına göre farklı boyut ve yoğunlukta değişik kaplama ve katkı malzemesi ile şilte, levha, boru ve dökme şeklinde üretilmektedir. Günümüzde özel sistemlerle yerinde sprey olarak da uygulanabilmektedirler. ısı yalıtım performansı yüksek sıcaklık ve nem koşullarından etkilenmemektedir. Cam lifleri yangın dayanımları açısından sınıflandırıldığında yanmaz ve zor yanıcı olabilirler. Basınç, çekme ve kopma dayanımı yoğunluğuna göre değişmekle birlikte liflerin yüzeye paralel olarak yer alması sebebiyle genel olarak düşüktür. Taş yününe göre daha çabuk dış kuvvetlerin etkisiyle kolayca boyutsal değişikliğe uğrayabilmektedirler.

                EPS Kompozit Isı Yalıtım Levhaları

TS 825’e uygun kalınlıkta, yanıcılık sınıfı alevlenmeyen, %10 alçı karton levha kaplamalı genleştirilmiş polistiren köpük levhalardır. Eğer yalıtım uygulamasında bu malzeme kullanılacaksa yoğuşma araştırmaları yapılarak buhar kesici kullanılmalıdır. Malzeme kolay yanıcı olduğundan ve yanarken tehlikeli gazlar açığa çıkardığından imalat sürecinde genellikle bir yangın geciktirici ilave edilir. 80°C’ den fazla sıcaklıklar karşısında yanarak özelliğini yitirir. Basınç, çekme ve kopma dayanımı yoğunluğuna, hücre şekillerine ve dizilimlerine göre değişmekle birlikte düşük yoğunluğuna rağmen yüksektir. Dış kuvvetlerin etkisiyle boyutsal değişikliğe uğramamaktadır. Buhar geçirgenlik direnci oldukça geçirimsizdir. Vida ile monte edilir.

                XPS Kompozit Isı Yalıtım Levhaları

Bir yüzü alçı karton levha kaplamalı ekstrüde polistiren köpük levhalardır. Yoğuşma araştırması sonucu buhar kesici gerekli ise detayda uygulanmalıdır. Bir şişirme maddesi ilavesi ile polistiren tanelerinin bir ekstrüzyon presine eritilerek levha haline getirilmesi suretiyle üretilmektedir. XPS, EPS'ye benzer yalıtım özelliklerine sahiptir, ancak daha az nemi emer ve nem ısı iletim katsayısı değerlerini olumsuz olarak etkiler. XPS, EPS'ye benzer yangına karşı tepki özelliklerine sahiptir. Basınç, çekme ve kopma dayanımı yoğunluğuna, hücre şekillerine ve dizilimlerine göre değişmekle birlikte, genleştirilmiş polistirene kıyasla daha yüksektir. Dış kuvvetlerin etkisiyle boyutsal değişikliğe uğramamaktadır. Belirli bir kullanım süresi sonunda içeriğindeki hapsolmuş gazın havayla etkileşimi halinde ısı yalıtım özelliğini yitirebilir. Buhar geçirgenlik direnci neredeyse geçirimsizdir.

 

  1. Mertek Arasına Uygulanan Isı Yalıtım Levhaları

Taş yünü ısı yalıtım levhaları ve Camyünü ısı yalıtım malzemeleridir. Bu malzemelerin genel özelliklerinden yukarıda bahsetmiştik.

  1. Mertek üstüne uygulanan ısı yalıtım malzemeleri

Çatının tahtalı ve tahtasız olmasına göre kullanılan malzeme değişmektedir. Eğer tahtalı çatı konstrüksiyonlarda ısı yalıtımı için EPS ısı yalıtım levhası, XRS ısı yalıtım levhası, polistiren köpük ve taş yünü ısı yalıtım levhası kullanılır. Çatı tahtasız konstrüksiyonlarda ısı yalıtımında XPS ısı yalıtım malzemesi ve polistiren köpük kullanılmaktadır.

Polistiren köpük katı köpük halinde, kapalı gözenekli, beyaz renkli bir ısı yalıtım malzemesidir. Polistiren tanelerine ilave edilen pentanın buharlaştırılmasıyla elde edilir. Kapalı gözeneklilik ve düşük yoğunluk nedeniyle önemli bir akustik özellik göstermez. Malzeme kolay yanıcı olduğundan ve yanarken tehlikeli gazlar açığa çıkardığından imalat sürecinde genellikle bir yangın geciktirici ilave edilir. 80°C’ den fazla sıcaklıklar karşısında yanarak özelliğini yitirir. Basınç, çekme ve kopma dayanımı yoğunluğuna, hücre şekillerine ve dizilimlerine göre değişmekle birlikte düşük yoğunluğuna rağmen yüksektir. Dış kuvvetlerin etkisiyle boyutsal değişikliğe uğramamaktadır. Buhar geçirgenlik direnci oldukça geçirimsizdir. Kapiler ve higroskopik olmadığından bünyesine su almaz ve buna bağlı olarak ısı yalıtım özelliğini yitirmez.

Birazda buhar kesici malzemelerden bahsedelim. Su ve su buharını geçirmeyen malzemelerdir. Buhar kesicinin görevi, yalıtım tabakasına nem, rutubet ve su buharı girmesini önlemektir. Kullanıldığı taktirde %30-%40 enerji tasarrufu sağlar. Esnek ve kullanımı kolaydır.  Genellikle buhar kesici olarak düş yüzeyi alta bakacak şekilde 500’lük bitümlü karton veya plastik membran kullanılır. Günümüzde ise buhar kesici olarak genellikle plastik esaslı malzeme kullanılır. Maddeler halinde toparlayacak olursak; su buharını geçirmez, neme, rüzgâra ve suya karşı bir yalıtım kaplaması oluşturur, çatı katı kullanılan yaşam alanları için vazgeçilmezdir, uygulaması kolay bir üründür, ısı kaybını Önler, yırtılmaya karşı dayanıklıdır, çevre dostudur

Kısaca diğer çatı tiplerine göre malzemeleri sıralayacak olursak; Çatı tahtalı konstrüksiyonlarda ısı yalıtım malzemesi olarak EPS ısı yalıtım levhası, XPS ısı yalıtım levhaları. Taş yünü ısı yalıtım levhası kullanılabilir. Çatı tahtasız konstrüksiyonlarda sadece XPS yalıtım levhası kullanılır. Eğimli olan çatılarda tavan arasına döşeme üzerine mineral yün esaslı çatı şilteleri, alüminyum kaplı şilteler kullanılır. Ahşap kırma çatılarda mertek altına alçı plaka kaplamalı ısı yalıtım levhası, mertek arasına şilte formunda mineral yünler ile ısı yalıtımı yapılır. Mertek üzerine polistiren köpüklerle ısı yalıtımı yapılabilir.

Sonuç olarak geleneksel, alternatif ve gelişmiş çatı yalıtım malzemelerinin bileşenleri, ısı düzeyi, yangına tepkisi ve su buharı geçirgenliği açısından bilgiler vermeye çalıştık. Belirli bir uygulama veya inşaat sektörü için hangi yalıtım malzemesinin veya çözümünün seçileceğini belirlerken, yukarıda ifade edilen tüm önemli özellikler zayıf yönleri ve güçlü yönleriyle değerlendirilmelidir. Günümüz itibarıyla, her yönden üstün veya en iyi tek bir yalıtım malzemesi veya çözümü mevcut değildir. Hangi yalıtım malzemesinin seçileceğini belirlerken farklı özellikler ve uygulamalar için tüm artılarının ve eksilerinin değerlendirilmesi ciddi önem taşımaktadır. Geleneksel ve alternatif yalıtım malzemeleri delinme, şekillendirilme etkilerine karşı daha dayanıklı ve şantiye ortamına uyumlu malzemelerdir. Bununla birlikte, geleneksel ve alternatif yalıtım malzemeleri gelişmiş yalıtım malzemelerine nispeten yüksek ısı iletim katsayısı değerlerine sahiptirler. Geleneksel ve alternatif yalıtım malzemelerinin ısı iletim katsayıları artan nem içeriği nedeniyle önemli ölçüde artabilmektedir. Gelişmiş yalıtım malzemeleri en düşük ısı iletim katsayılarına sahip olmakla birlikte ağırlıklı olarak maliyetleri ve montaj zorluğu nedeniyle kullanımı çok fazla yaygınlaşmamıştır. Binalarda sürdürülebilir ve sağlıklı yaşam koşullarını sağlayan enerji verimliliği ve akustik konfor şartlarını sağlayacak, düşük ısı iletim katsayısına sahip olan yenilikçi ve bütüncül (ekonomik ve yerli) anlayış ile tasarlanmış ısı ve ses yalıtımının birlikte istendiği ortamlara yönelik kolay uygulanabilir yalıtım malzemelerine ihtiyaç duyulmaktadır.